Sport i turystyka

13 czerwca 2016

Grudziądz leży na Pomorzu Nadwiślańskim, na prawym, malowniczym brzegu Wisły. Położenie tego ponad 100 – tysięcznego miasta w połowie drogi między portami Trójmiasta a Bydgoszczą, Toruniem, jak również na najkrótszym szlaku, łączącym zachodnie przejścia graniczne Polski z Krainą Wielkich Jezior – Warmią i Mazurami stanowi niepodważalny atut Grudziądza >> Więcej informacji –> www.grudziadz.pl

Zwiedzanie ziem powiatu najlepiej rozpocząć od Grudziądza, miasta o wielowiekowych tradycjach, malowniczo położonego nad brzegiem Wisły. Zachowało się tu wiele zabytków reprezentujących różne style architektoniczne. Wspaniałą panoramę miasta współtworzy unikalny zespół 26 spichlerzy, których budowę rozpoczęto w XIV w. Charakteryzują się one wielokondygnacyjnym układem architektonicznym. Tuż obok wznosi się gotycki kościół pw. św. Mikołaja, w którego wnętrzu znajduje się min. późnogotycka chrzcielnica, barokowy ołtarz główny i późnogotycki freski. Fragmenty średniowiecznych murów miejskich najlepiej zachowały się przy ulicy klasztornej i Małogroblowej. Widok Spichrzy od strony południowej Fragment obwarowań miejskich stanowi również Brama Wodna, która pełniła niegdyś rolę bramy wjazdowej do miasta.

W barokowym budynku dawnego Klasztoru Benedyktynek mieści się obecnie Muzeum Miejskie, które zgromadziło wiele ciekawych eksponatów min. z wykopalisk archeologicznych prowadzonych na terenie Grudziądza i Ziemi Chełmińskiej. Z innych zabytków na uwagę zasługują: pozostałości zamku krzyżackiego, barokowe kościoły pw. św. Franciszka Ksawerego i pw. św. Ducha, dawne kolegium jezuickie – obecnie siedziba Urzędu Miejskiego oraz Twierdza Grudziądzka wybudowana z rozkazu króla pruskiego Fryderyka II w XVIII w., należąca do nielicznie tak zachowanych zabytków sztuki obronnej w Polsce. W Grudziądzu rozpoczyna swój bieg pięć znakowanych szlaków turystycznych, które przebiegają przez najciekawsze fragmenty powiatu. Szlak czerwony wiedzie przez Nową Wieś, Wielki Wełcz, rezerwat „Jany” do Gardei. Jego druga odnoga prowadzi z Grudziądza przez Radzyń Chełmiński do Ryńska. Szal żółty prowadzi przez Rogóźno – Zamek, do jeziora Kudznia, kolejny zielony łączy Świecie nad Osą, Mełno i Radzyń Chełmiński. Ostatnia trasa oznaczona kolorem niebieskim prowadzi skrajem Wysoczyzny Chełmińskiej przez Mnirelk, Goplin i Klamry.

Jedną z największych atrakcji turystycznych powiatu są pozostałości średniowiecznych zamków krzyżackich w Radzyniu Chełmińskim, Rogóźnie i Pokrzywnie. Najsławniejsza z warowni w Radzyniu Chełmińskim posiada klasę międzynarodową w skali oszacowania wartości zabytków. Do naszych czasów zachowało się południowe skrzydło zamku z kaplicą i dwoma narożnymi kwadratowymi wieżami, część przyziemia a także przedzamcze w formie trapezu. Z udostępnionych do zwiedzania wież zamkowych turyści mogą podziwiać panoramę rozciągająca się na miasteczko i okolice. Z położonego na wyniosłym wzgórzu zamku w Rogóźnie pozostało czworoboczna wieża z bramą wjazdową, resztki murów, fragmenty przedzamcza oraz budynki gospodarcze z przełomu XVIII i XIX wieku. W Pokrzywnie obejrzeć można część zamkowych murów oraz trójkondygnacyjny spichlerz na przedzamczu.

Miłosnicy zabytkowej architektury mogą podziwiać wiele pozostałości po dawnych rezydencjach szlacheckich. Najcenniejszym zabytkiem tego typu jest zespół pałacowo – parkowy w Mełnie. Zbudowany on został w połowie XIX w. W nawiązującym do przeszłości stylu historyzmu pruskiego, wyróżniającym się syntezą przeróżnych form architektonicznych. W pałacowym parku znajduje się wspaniała kolekcja 39 zabytkowych drzew. Bardzo interesujący jest również zespół dworski w Salnie pochodzący z I połowy XIX w. Zachował się tutaj późnoklasycystyczny dwór oraz budynki gospodarcze (spichlerz, „Bażanciarnia”, neogotycka kuźnia). Z innych obiektów tego typu uwadze turystów polecić można zespół dworsko – parkowy w Wydrznie oraz pochodzące z XVI w. Ruiny dużego dworu w Boguszewie będące rzadkim przykładem budownictwa obronnego na Ziemi Chełmińskiej.

Do interesujących obiektów zabytkowej architektury użytkowej zaliczyć należy również funkcjonujący do dziś czteropiętrowy młyn wodny w Słupskim Młynie pochodzący z XIX w. oraz drewniane chaty rozsiane głownie na terenach nadwiślańskich ( Dusocin, Wielki Wełcz, Zakurzewo, Mały Rudnik, Sztynwag), należące w przeszłości do kolonistów olęderskich, którzy osiedlali się na tych terenach w XVIII i XIX w. Na ziemiach obecnego powiatu grudziądzkiego zachowało się wiele zabytkowych kościołów, głownie gotyckich. Światynie w Radzyniu Chełmińskim i Łasinie są najokazalsze, posiadają bogate barokowe wyposażenie wnętrz. Do osobliwości zaliczyć można kościoły w Grucie i Okoninie. Pierwszy pochodzący z końca XIII w. posiada widoczne cechy architektury romańskiej, drugi rzadkie w wiejskich kościołach wysokiej klasy średniowieczne malowidła. Bardzo bogaty wystrój wnętrz, charakterystyczny dla epoki baroku posiadają dwie światynie drewniane w Szembruku i Szynychu. Rzesze pielgrzymów przyciąga zespół klasztorny Kapucynów w Rywałdzie, z łaskami słynącą figurką Matki Boskiej Rywałdzkiej. Był on miejscem internowania w dniach 26 IX – 12 X 1953 r. księdza kardynała Stefana Wyszyńskiego. Wydarzenia te upamiętnia sala pamięci w której obejrzeć można pamiątki z okresu pobytu Prymasa Tysiąclecia w Rywałdzie.

Teren powiatu grudziądzkiego oferuje wiele atrakcji turystom również dzięki bogactwu form morfologicznych iJezioro Rudnickie. osobliwościom przyrody. Spragnieni wypoczynku nad wodą, mogą zażywać kąpieli w licznych jeziorach, spośród których najlepiej zagospodarowane są: j. Rudnickie, j. Kuchnia, j. Zamkowe. Pasjonaci żeglarstwa i sportów wodnych znajdą dogodne warunki nad j. Rudnickim. Jeziora i rzeki powiatu są ponadto znakomitymi miejscami do wędkowania. Amatorzy wycieczek pieszych i rowerowych mogą podziwiac nieskażoną przyrodę na terenach rezerwatów przyrody: „Jamy”, „Dolina Osy” i „Rogóźno Zamek”. Największym jest rezerwat „Dolina Osy” zajmujący 665,11 ha. Utworzony został w 1994 r. dla ochrony unikatowego krajobrazu wijącej się między stromymi zboczami rzeki. Rezerwat leśny „Jamy” o powierzchni 106,11 ha (utworzony w 1967 r.) chroni fragmenty buczyny pomorskiej oraz zbiorowiska grądowe. W pobliżu średniowiecznych ruin zamku krzyżackiego rozpościera się na obszarze 28,54 ha rezerwat „Rogóźno – Zamek”. Ochronie podlega tu od 1974 r. fragment wielogatunkowego lasu liściastego z udziałem brekini. Na terenach chronionych spotkać można wiele gatunków zwierząt, uważni obserwatorzy dostrzegą Orlika Krzykliwego, Czaplę Siwą, czy Bociana Czarnego. Na obszarze powiatu grudziądzkiego zarejestrowano kilkadziesiat pomników przyrody, spośród których wyróżnia się najstarszy na terenie dawnego Województwa Toruńskiego dąb „Chrobry”, o obwodzie 923 cm i wysokości 20 m. Jego wiek oszacowano na ok. 600 lat. Rośnie on w parku nad jeziorem w miejscowości Nogat. W przyszłości szansą dla rozwoju turystyki mogą stać się złoża solankowe odkryte w miejscowościach Marusza i Węgrowo. Posiadają one znakomite właściwości lecznicze i geotermalne. Istnieją możliwości wykorzystania solanek poprzez budowę basenów kąpielowych z ciepłą przez cały rok wodą oraz stworzenie rehabilitacyjno – leczniczej infrastruktury towarzyszącej.